102005 NACE Kodu: Balık unları, kaba unları ve peletlerinin üretilmesi (insan tüketimi için)
İMALAT ana sektörü ve Gıda ürünlerinin imalatı grubu altında faaliyet gösteren KOBİ'ler için resmi 6331 İSG yükümlülükleri, KOSGEB hibe parametreleri, GİB e-dönüşüm mevzuatı ve küresel Avrupa Birliği (NACE Rev. 2) ile ABD (NAICS) eşleşme rehberi.
1 KOBİ Faaliyet Analizi ve Kapsam Tanımı Neleri Kapsar?
102005 (resmi noktalı yazımıyla 10.20.05) NACE kodu; İmalatçı KOBİ'ler, atölye sahipleri, fason üretim tesisleri, ihracat odaklı sanayi kuruluşları ve fabrika işletmecileri. Bu faaliyet kolu, Türkiye'de hem ticari sicil tescilinde ana sözleşme konusu olarak belirlenir hem de Gelir İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu sistemlerinde şirketin risk profilini tayin eder.
Faaliyet Kapsamına Dahil Olan İşlemler
- Balık unları, kaba unları ve peletlerinin üretilmesi (insan tüketimi için) doğrultusunda gerçekleştirilen tüm ana operasyonlar ve hizmet sunumu.
- Müşterilerle akdedilen hizmet/satış sözleşmelerine istinaden resmi fatura veya e-Arşiv/e-Fatura düzenlenmesi.
- Faaliyetin yürütülmesi için gereken sarf malzemeleri, lisanslar ve ofis/operasyon giderlerinin deftere gider kaydedilmesi.
- Gerektiğinde aynı unvan altında bu faaliyetle doğrudan bağlantılı tali işlerin yürütülmesi.
Faaliyet Kapsamı Dışında Kalan İşler
- Bu NACE kodunun açıkça tanımladığı kapsamın dışında kalan ve farklı ruhsata tabi olan bağımsız iş kolları.
- Ayrı bir özel izin veya bakanlık lisansı (SPK, BDDK, Ulaştırma Bakanlığı vb.) gerektiren regüle finansal veya taşımacılık hizmetleri.
- İmalat yapmaksızın sadece perakende ticaret koduna sahipken doğrudan fabrika/üretim bandı işletilmesi.
2 Küresel Sınıflandırma: Avrupa Birliği (AB) ve ABD (NAICS) Karşılıkları
Uluslararası Ticaret StandartlarıTürkiye'de kullanılan 6 haneli 102005 NACE kodu, uluslararası ticarette, yurt dışı şirket kuruluşlarında (Delaware, Wyoming LLC veya İngiltere LTD), e-ihracatta ve küresel ödeme altyapılarında (Stripe, PayPal, Wise) aşağıdaki uluslararası kodlarla doğrudan eşleşmektedir:
Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve tüm 27 AB üyesi ülkede ilk 4 hane (10.20) birebir aynıdır. Sınır ötesi KDV muafiyetlerinde (VIES sistemi) ve AB ihalelerinde bu 4 haneli kod tanınır.
ABD pazarında şirket açarken (Delaware, Wyoming vb.), IRS vergi beyanlarında, Mercury/Brex banka hesaplarında ve Stripe US açılışında bu NAICS kodu kullanılır.
3 6331 Sayılı Kanun İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) Yükümlülükleri
Tehlikeli6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca 102005 NACE kodu Tehlikeli tehlike sınıfındadır. İşletmede en az 1 sigortalı çalışan olması halinde İSG-KATİP bildirimleri derhal tamamlanmalıdır.
| İSG Parametresi | Yasal Zorunluluk / Periyot | Yasal Dayanak & Açıklama |
|---|---|---|
| İş Güvenliği Uzmanı | En az B Sınıfı (veya C Sınıfı sözleşme yetkisi olan) İş Güvenliği Uzmanı zorunludur. 1 çalışan dahi olsa İSG-KATİP sözleşmesi şarttır. | 6331 Sayılı Kanun m. 6 uyarınca İSG-KATİP sözleşmesi şarttır. |
| İşyeri Hekimi | İşyeri Hekimi görevlendirilmesi zorunludur (Çalışan başına ayda en az 10 dakika). | Çalışanların periyodik sağlık kontrollerini yapar. |
| Risk Değerlendirmesi | En geç 4 yılda bir risk değerlendirmesi yenilenmelidir. | İşyerinde meydana gelen iş kazaları veya değişikliklerde derhal yenilenir. |
| Temel İSG Eğitimi | Çalışan başına 2 yılda en az 12 saat temel İSG eğitimi zorunludur. | Çalışanlara sertifikalı temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilir. |
| Sağlık Muayenesi | İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri en geç 3 yılda bir tekrarlanmalıdır. | İşe girişlerde ve periyot dolumunda hekim onaylı rapor şarttır. |
| Acil Durum & Tatbikat | Acil durum planı en geç 4 yılda bir yenilenmeli; yılda en az 1 kez tatbikat yapılmalıdır. | Yangın söndürme, ilk yardım ve tahliye ekipleri kurulur. |
4 KOSGEB Hibe, Teşvik ve Faizsiz Kredi Durumu
KOSGEB İleri Girişimci (1.5M TL)Bu NACE kodu, imalat ve orta/yüksek teknoloji alanında yer aldığından KOSGEB İleri Girişimci Programı kapsamındadır. Satın alınacak yerli malı makinelerde %90'a varan geri ödemesiz hibe, yeni istihdam edilecek her personel için prim desteği ve mentörlük bütçesi sağlanır.
Faydalanılabilecek Temel Destek Kalemleri:
- Kuruluş Desteği: Gerçek kişi şahıs işletmelerine 10.000 TL, sermaye şirketlerine (Ltd./A.Ş.) 20.000 TL hibe.
- Makine, Teçhizat ve Yazılım Desteği: Teknoloji seviyesine göre 100.000 TL ile 1.500.000 TL arası hibe.
- Mentörlük ve Danışmanlık Desteği: Şirket kurucularına teknik danışmanlık fonu.
- İstihdam Performans Desteği: Çalıştırılan personelin prim gün sayısına göre her yıl ek hibe aktarımı.
5 GİB E-Dönüşüm ve Vergi Mevzuatı Yol Haritası (2026)
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) VUK 509 sayılı Genel Tebliği ve güncel e-dönüşüm takvimi doğrultusunda 102005 NACE kodunun tabi olduğu zorunluluk kriterleri aşağıda özetlenmiştir:
e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Geçiş Şartları:
İmalatçı KOBİ'ler için brüt hasılat 3 Milyon TL'yi aştığında e-Fatura ve e-Defter zorunludur. Demir-çelik ve gübre imalatçıları ise ciroya bakılmaksızın doğrudan e-İrsaliye sistemine dahildir.
e-İrsaliye ve Lojistik Sevkiyat Kuralları:
Brüt satış hasılatı 10 Milyon TL'yi aşan tüm imalat işletmeleri hammadde girişi ve mamul çıkışlarında e-İrsaliye kullanmak zorundadır.
e-Defter ve İkincil Kopya Saklama Mecburiyeti:
Maliyet muhasebesi (710, 720, 730 hesaplar) ve safha maliyetleri e-Defter standartlarına göre işlenir.
Sektörel Özel Belge (e-SMM / e-Adisyon / e-MM):
Sanayi Sicil Belgesi: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan alınması zorunludur. Elektrikte sanayi abonesi %20 indirim ve KOSGEB İleri Girişimci hibeleri sağlar.
6 Sektörel Ön Muhasebe, ERP ve Dijital Altyapı İhtiyaçları
Balık unları, kaba unları ve peletlerinin üretilmesi (insan tüketimi için) sektöründe rekabet eden bir KOBİ'nin operasyonel maliyetlerini düşürmek ve vergi cezalarından korunmak için kurması gereken ideal dijital altyapı bileşenleri:
- GİB Lisanslı Bulut Özel Entegratör Bağlantısı
- Açık Bankacılık (MT940/FAST) Otomatik Fiş Kaydı
- SGK Meslek Kodları ile Entegre Bordro Modülü
- Dinamik Karekodlu E-İrsaliye ve Mobil Kabul
7 Sektördeki Benzer ve İlgili NACE Kodları
Şirket tescili veya faaliyet değişikliği esnasında 102005 kodu yerine veya bu koda tali (ikincil) faaliyet olarak eklenebilecek aynı sektördeki kardeş NACE kodları:
8 Sıkça Sorulan Sorular (KOBİ SSS)
? 102005 NACE kodunun Avrupa Birliği (AB) ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) karşılığı nedir?
102005 (10.20.05) NACE kodunun Avrupa Birliği (Eurostat) ortak sınıflandırmasındaki karşılığı NACE Rev. 2 Sınıfı 10.20 ve Birleşmiş Milletler ISIC Rev. 4 Kodu 1020'dir. ABD pazarında (U.S. Census Bureau ve IRS standartlarında) ise NAICS Kodu 3111-3119 (Food Manufacturing (Gıda Ürünleri İmalatı)) olarak tescil edilmektedir. Küresel kartlı ödemelerde ise MCC 5411 / 5499 (Gıda İmalat ve Satış) kategorisine eşleşir.
? 102005 NACE kodu ile şahıs şirketi mi yoksa Limited/A.Ş. mi kurulmalıdır?
102005 (10.20.05) NACE kodu hem şahıs işletmeleri hem de Limited veya Anonim Şirketler tarafından tescil edilebilir. Başlangıç aşamasında düşük ciro ve sermaye ile başlayan mikro girişimciler 1 günde kurulan şahıs şirketini; yüksek cirolu, ortaklı veya kurumsal ihalelere girmeyi hedefleyen işletmeler ise vergi planlaması açısından Limited Şirketi tercih etmektedir.
? 102005 NACE kodunda iş yeri açarken sanal ofis veya home-ofis adresi kullanılabilir mi?
İmalat, inşaat şantiyesi, restoran/kafe, klinik, kuaför veya ağır sanayi faaliyetleri belediyeden İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, itfaiye yangın uygunluk raporu ve çevre izni gerektirir. Sanal ofis adresiyle bu faaliyetlerin resmi ruhsatı alınamaz. Eğer fiziki imalat, ağır iş makineleri veya müşteri kabulü gerektiren bir dükkan/atölye işletiliyorsa fiziki işyeri şarttır; danışmanlık ve yazılım gibi hafif hizmetlerde ise sanal ofis geçerlidir.
? 102005 NACE koduna sahip bir işletme için İSG uzmanı tutmak zorunlu mudur?
Bu NACE kodu 6331 sayılı Kanun kapsamında 'Tehlikeli' tehlike sınıfındadır. En az B Sınıfı (veya C Sınıfı sözleşme yetkisi olan) İş Güvenliği Uzmanı zorunludur. 1 çalışan dahi olsa İSG-KATİP sözleşmesi şarttır. Sigortalı çalışan bulunmadığı sürece uzman tutma zorunluluğu başlamaz; ancak ilk çalışan işe girdiği anda İSG-KATİP sözleşmesi yapılmalıdır.
? 102005 NACE kodunda faaliyet gösteren bir KOBİ ne zaman e-Fatura ve e-İrsaliyeye geçmek zorundadır?
İmalatçı KOBİ'ler için brüt hasılat 3 Milyon TL'yi aştığında e-Fatura ve e-Defter zorunludur. Demir-çelik ve gübre imalatçıları ise ciroya bakılmaksızın doğrudan e-İrsaliye sistemine dahildir. Brüt satış hasılatı şartının yanı sıra e-ticaret kanallarından satış yapılması halinde 500 Bin TL sınırı geçerlidir. Ayrıca 10 Milyon TL hasılatı aşan veya zorunlu sektörlerdeki KOBİ'ler e-İrsaliye kapsamına girmektedir.