691003 NACE Kodu: Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri)
MESLEKİ, BİLİMSEL VE TEKNİK FAALİYETLER ana sektörü ve Hukuk ve muhasebe faaliyetleri grubu altında faaliyet gösteren KOBİ'ler için resmi 6331 İSG yükümlülükleri, KOSGEB hibe parametreleri, GİB e-dönüşüm mevzuatı ve küresel Avrupa Birliği (NACE Rev. 2) ile ABD (NAICS) eşleşme rehberi.
1 KOBİ Faaliyet Analizi ve Kapsam Tanımı Neleri Kapsar?
691003 (resmi noktalı yazımıyla 69.10.03) NACE kodu; Baro levhasına kayıtlı ruhsatlı avukatlar, Avukatlık ortaklığı kuran kurucu ortaklar, Ceza, ticaret, icra ve iş hukuku alanında dava vekilliği yürüten bürolar, Şirketlere sürekli hukuki danışmanlık ve sözleşme yönetimi sağlayan hukukçular Bu faaliyet kolu, Türkiye'de hem ticari sicil tescilinde ana sözleşme konusu olarak belirlenir hem de Gelir İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu sistemlerinde şirketin risk profilini tayin eder.
Faaliyet Kapsamına Dahil Olan İşlemler
- Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri) doğrultusunda gerçekleştirilen tüm ana operasyonlar ve hizmet sunumu.
- Müşterilerle akdedilen hizmet/satış sözleşmelerine istinaden resmi fatura veya e-Arşiv/e-Fatura düzenlenmesi.
- Faaliyetin yürütülmesi için gereken sarf malzemeleri, lisanslar ve ofis/operasyon giderlerinin deftere gider kaydedilmesi.
- Gerektiğinde aynı unvan altında bu faaliyetle doğrudan bağlantılı tali işlerin yürütülmesi.
Faaliyet Kapsamı Dışında Kalan İşler
- Bu NACE kodunun açıkça tanımladığı kapsamın dışında kalan ve farklı ruhsata tabi olan bağımsız iş kolları.
- Ayrı bir özel izin veya bakanlık lisansı (SPK, BDDK, Ulaştırma Bakanlığı vb.) gerektiren regüle finansal veya taşımacılık hizmetleri.
- İmalat yapmaksızın sadece perakende ticaret koduna sahipken doğrudan fabrika/üretim bandı işletilmesi.
2 Küresel Sınıflandırma: Avrupa Birliği (AB) ve ABD (NAICS) Karşılıkları
Uluslararası Ticaret StandartlarıTürkiye'de kullanılan 6 haneli 691003 NACE kodu, uluslararası ticarette, yurt dışı şirket kuruluşlarında (Delaware, Wyoming LLC veya İngiltere LTD), e-ihracatta ve küresel ödeme altyapılarında (Stripe, PayPal, Wise) aşağıdaki uluslararası kodlarla doğrudan eşleşmektedir:
Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve tüm 27 AB üyesi ülkede ilk 4 hane (69.10) birebir aynıdır. Sınır ötesi KDV muafiyetlerinde (VIES sistemi) ve AB ihalelerinde bu 4 haneli kod tanınır.
ABD pazarında şirket açarken (Delaware, Wyoming vb.), IRS vergi beyanlarında, Mercury/Brex banka hesaplarında ve Stripe US açılışında bu NAICS kodu kullanılır.
3 6331 Sayılı Kanun İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) Yükümlülükleri
Az Tehlikeli6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca 691003 NACE kodu Az Tehlikeli tehlike sınıfındadır. İşletmede en az 1 sigortalı çalışan olması halinde İSG-KATİP bildirimleri derhal tamamlanmalıdır.
| İSG Parametresi | Yasal Zorunluluk / Periyot | Yasal Dayanak & Açıklama |
|---|---|---|
| İş Güvenliği Uzmanı | 50 ve üzeri çalışanda C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı zorunludur. 50'den az çalışanı olan işyerlerinde ise işveren/işveren vekili Bakanlık onaylı eğitimi alarak İSG hizmetlerini bizzat yürütebilir. | 6331 Sayılı Kanun m. 6 uyarınca İSG-KATİP sözleşmesi şarttır. |
| İşyeri Hekimi | 50 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde İşyeri Hekimi zorunludur (Çalışan başına ayda en az 5 dakika). | Çalışanların periyodik sağlık kontrollerini yapar. |
| Risk Değerlendirmesi | En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi yenilenmelidir. | İşyerinde meydana gelen iş kazaları veya değişikliklerde derhal yenilenir. |
| Temel İSG Eğitimi | Çalışan başına 3 yılda en az 8 saat temel İSG eğitimi zorunludur. | Çalışanlara sertifikalı temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilir. |
| Sağlık Muayenesi | İşe giriş ve periyodik muayeneler en geç 5 yılda bir tekrarlanır. | İşe girişlerde ve periyot dolumunda hekim onaylı rapor şarttır. |
| Acil Durum & Tatbikat | Acil durum planı en geç 6 yılda bir yenilenir; yılda en az 1 kez tahliye tatbikatı yapılır. | Yangın söndürme, ilk yardım ve tahliye ekipleri kurulur. |
4 KOSGEB Hibe, Teşvik ve Faizsiz Kredi Durumu
KOSGEB Dışı (Bakanlık Fonları)Bu faaliyet kolu KOSGEB'in doğrudan hibe yönetmeliği dışında kalmaktadır. Tarım ve hayvancılık faaliyetleri Tarım ve Orman Bakanlığı ile IPARD (TKDK) hibe fonlarına; finans, sigorta ve kamu hizmetleri ilgili düzenleyici otoritelere tabidir.
Faydalanılabilecek Temel Destek Kalemleri:
- Tarım ve Kırsal Kalkınma (IPARD) %50, %70 Hibe Programları (Tarım kodları için).
- Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP).
- Genç Çiftçi ve Uzman Eller Projesi hibeleri.
- Ziraat Bankası sübvansiyonlu sıfır veya düşük faizli yatırım kredileri.
5 GİB E-Dönüşüm ve Vergi Mevzuatı Yol Haritası (2026)
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) VUK 509 sayılı Genel Tebliği ve güncel e-dönüşüm takvimi doğrultusunda 691003 NACE kodunun tabi olduğu zorunluluk kriterleri aşağıda özetlenmiştir:
e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Geçiş Şartları:
Avukat, mali müşavir, doktor, mimar, mühendis ve bağımsız danışmanlar serbest meslek erbabı sayılır. Ciro haddine bakılmaksızın faaliyete başlanılan ayı izleyen 3. ayın başından itibaren e-SMM (Elektronik Serbest Meslek Makbuzu) zorunludur.
e-İrsaliye ve Lojistik Sevkiyat Kuralları:
Fiziksel mal sevkiyatı bulunmadığından e-İrsaliye zorunluluğu yoktur.
e-Defter ve İkincil Kopya Saklama Mecburiyeti:
Serbest Meslek Kazanç Defteri (GİB Defter-Beyan Sistemi) üzerinden elektronik ortamda tutulur.
Sektörel Özel Belge (e-SMM / e-Adisyon / e-MM):
e-SMM Düzenleme: Makbuz üzerinde %20 KDV ve %20 Gelir Vergisi Stopajı otomatik hesaplanır.
6 Sektörel Ön Muhasebe, ERP ve Dijital Altyapı İhtiyaçları
Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri) sektöründe rekabet eden bir KOBİ'nin operasyonel maliyetlerini düşürmek ve vergi cezalarından korunmak için kurması gereken ideal dijital altyapı bileşenleri:
- GİB Lisanslı Bulut Özel Entegratör Bağlantısı
- Açık Bankacılık (MT940/FAST) Otomatik Fiş Kaydı
- SGK Meslek Kodları ile Entegre Bordro Modülü
- Dinamik Karekodlu E-İrsaliye ve Mobil Kabul
7 Sektördeki Benzer ve İlgili NACE Kodları
Şirket tescili veya faaliyet değişikliği esnasında 691003 kodu yerine veya bu koda tali (ikincil) faaliyet olarak eklenebilecek aynı sektördeki kardeş NACE kodları:
8 Sıkça Sorulan Sorular (KOBİ SSS)
? 691003 NACE kodunun Avrupa Birliği (AB) ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) karşılığı nedir?
691003 (69.10.03) NACE kodunun Avrupa Birliği (Eurostat) ortak sınıflandırmasındaki karşılığı NACE Rev. 2 Sınıfı 69.10 ve Birleşmiş Milletler ISIC Rev. 4 Kodu 6910'dir. ABD pazarında (U.S. Census Bureau ve IRS standartlarında) ise NAICS Kodu 541110 (Offices of Lawyers (Hukuk Büroları ve Avukatlık)) olarak tescil edilmektedir. Küresel kartlı ödemelerde ise MCC 8111 (Hukuk Hizmetleri ve Avukatlar) kategorisine eşleşir.
? 691003 NACE kodu ile şahıs şirketi mi yoksa Limited/A.Ş. mi kurulmalıdır?
691003 (69.10.03) NACE kodu hem şahıs işletmeleri hem de Limited veya Anonim Şirketler tarafından tescil edilebilir. Başlangıç aşamasında düşük ciro ve sermaye ile başlayan mikro girişimciler 1 günde kurulan şahıs şirketini; yüksek cirolu, ortaklı veya kurumsal ihalelere girmeyi hedefleyen işletmeler ise vergi planlaması açısından Limited Şirketi tercih etmektedir.
? 691003 NACE kodunda iş yeri açarken sanal ofis veya home-ofis adresi kullanılabilir mi?
1136 Sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği (TBB) Meslek Kuralları uyarınca avukatların sır saklama yükümlülüğü ve müvekkil mahremiyeti sebebiyle Sanal Ofis kullanımı barolar tarafından kesinlikle kabul edilmemektedir. Avukatlar ya kendilerine ait bağımsız bir büro tutmalı ya da başka bir meslektaşıyla fiziki büro paylaşımı sözleşmesi yapmalıdır. Home-office kullanımı ancak tapuda mesken olan yerin bağımsız bölümünde fiziki teftişten geçmek kaydıyla bazı barolarca kabul edilmektedir. Eğer fiziki imalat, ağır iş makineleri veya müşteri kabulü gerektiren bir dükkan/atölye işletiliyorsa fiziki işyeri şarttır; danışmanlık ve yazılım gibi hafif hizmetlerde ise sanal ofis geçerlidir.
? 691003 NACE koduna sahip bir işletme için İSG uzmanı tutmak zorunlu mudur?
Bu NACE kodu 6331 sayılı Kanun kapsamında 'Az Tehlikeli' tehlike sınıfındadır. 50 ve üzeri çalışanda C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı zorunludur. 50'den az çalışanı olan işyerlerinde ise işveren/işveren vekili Bakanlık onaylı eğitimi alarak İSG hizmetlerini bizzat yürütebilir. Sigortalı çalışan bulunmadığı sürece uzman tutma zorunluluğu başlamaz; ancak ilk çalışan işe girdiği anda İSG-KATİP sözleşmesi yapılmalıdır.
? 691003 NACE kodunda faaliyet gösteren bir KOBİ ne zaman e-Fatura ve e-İrsaliyeye geçmek zorundadır?
Avukat, mali müşavir, doktor, mimar, mühendis ve bağımsız danışmanlar serbest meslek erbabı sayılır. Ciro haddine bakılmaksızın faaliyete başlanılan ayı izleyen 3. ayın başından itibaren e-SMM (Elektronik Serbest Meslek Makbuzu) zorunludur. Brüt satış hasılatı şartının yanı sıra e-ticaret kanallarından satış yapılması halinde 500 Bin TL sınırı geçerlidir. Ayrıca 10 Milyon TL hasılatı aşan veya zorunlu sektörlerdeki KOBİ'ler e-İrsaliye kapsamına girmektedir.