Bayilere konsinye bırakılan mallar için düzenlenen e-İrsaliyede 7 günlük fatura kesme süresi ne zaman başlar ve ön muhasebede konsinye depo hareketi nasıl takip edilir?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Konsinye mal teslimleri, mülkiyetin devredilmediği ancak malın fiziken yer değiştirdiği özel bir ticari modeldir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 230/5 ve 231/5. maddeleri ile Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca konsinye işlemlerde e-İrsaliye ve e-Fatura kurgusu şu temel prensiplere dayanır:
- 1. 7 Günlük Fatura Süresi Sevk Tarihinde Başlamaz: VUK 231/5 maddesindeki meşhur 'fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami 7 gün içinde düzenlenir' kuralındaki 'teslim', mülkiyetin alıcıya geçtiği anı ifade eder. Konsinye işlemde mal bayiye gittiğinde mülkiyet devrolmaz; bayi yalnızca bir emanetçi/satış aracısıdır. Dolayısıyla 7 günlük yasal faturalandırma süresi, malların bayiye sevk edildiği e-İrsaliye tarihinde değil, konsinyi (bayi) tarafından nihai alıcıya fiilen satıldığı tarihte başlar.
- 2. e-İrsaliyenin Düzenlenme Şekli ve Belge Şerhi: Mal konsinye depoya sevk edilirken mutlaka e-İrsaliye kesilmelidir. Belge tipi olarak 'SEVK' seçilmeli, irsaliye açıklama/not alanına tereddüde mahal bırakmayacak şekilde: 'İşbu e-İrsaliye konsinye mal sevkiyatı amacıyla düzenlenmiş olup mülkiyet devri içermez. Satış gerçekleştikçe VUK hükümleri uyarınca faturalandırılacaktır' şerhi yazılmalıdır. Alıcı kısmına bayi, sevk adresi olarak bayinin satış/depo adresi tanımlanmalıdır.
- 3. Ön Muhasebe ve ERP Kurgusu (Mikro / Logo / Netsis): Şirket içi stok karmaşasını önlemek için sisteminizde sanal bir 'Konsinye Depo' (Örn: Depo 20, X Bayisi Konsinye) tanımlanmalıdır. İlk sevkiyatta irsaliye ile mal ana depodan bu konsinye depoya 'Depolar Arası Sevk Fişi' mantığıyla aktarılır. Bayi her hafta veya ay sonunda size bir 'Konsinye Satış Bordrosu/Raporu' iletir. Satılan miktarlar kadar konsinye depodan çıkış yapılarak bayiye e-Fatura/e-Arşiv Fatura düzenlenir. Faturanın not kısmına ilk sevk e-İrsaliyesinin tarihi ve ETTN numarası referans olarak eklenir.
- 4. Yıl Sonu Sayım ve Dönemsellik İlkesi: Takvim yılı sonu (31 Aralık) itibarıyla bayinin elinde satılmayıp kalan konsinye mallar, şirketinizin aktifinde (153 veya 157 hesaplarda) stok olarak değerlenmeye devam eder; satılmayan mallar için fatura kesilmez.
Bu metodoloji uygulandığında vergi incelemelerinde 'zamanında fatura kesilmedi' iddiasıyla VUK 353 uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilmesi kanunen mümkün değildir.
Konsinye satışlarda 7 günlük fatura kesme süresi malı bayiye gönderdiğiniz gün değil, bayinin malı son müşteriye fiilen sattığı gün başlar. E-İrsaliyeyi düzenlerken not kısmına mutlaka 'Konsinye mal teslimidir, satış gerçekleştikçe faturalanacaktır' ibaresini yazmanız mali denetimler için şarttır. Ön muhasebe tarafında ise Logo veya Mikro'da ilgili bayi adına bir 'Konsinye Depo' açın. Malları bu depoya virmanlayıp, bayi satış bildirdikçe satış faturası keserek faturanın ilişkili irsaliye alanına ilk sevk irsaliyenizin numarasını yazmanız süreci pürüzsüz yürütmenizi sağlar.
Konsinye mal teslimlerinde düzenlenen e-İrsaliyelerde 7 günlük fatura düzenleme süresi malın bayiye fiilen ulaştığı tarihte değil, bayinin malı nihai müşteriye sattığı tarihte başlar. Ancak bayinin haftalık veya aylık satış raporunu satıcıya iletmesi ve bu rapor tarihi esas alınarak e-faturanın tanzim edilmesi yasal denetimlerde ispat güvencesi sağlar.