E-İrsaliye ile sevk edilen malları taşıyan tır yolda arızalandı ve yük başka araca aktarıldı; yeni plaka için sistemden iptal/yenileme mi yapılmalı yoksa fiziki aktarma tutanağı mı düzenlenmeli?
2 Cevap Nasıl Uygulanır?
Fiili sevkiyat başladıktan sonra taşıyıcı aracın arızalanması, kaza yapması veya teknik nedenlerle yükün başka bir araca aktarılması (aktarma/transshipment), lojistik operasyonlarda sıkça karşılaşılan fakat e-İrsaliye mevzuatı açısından son derece hassas bir durumdur.
509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu hükümleri çerçevesinde izlemeniz gereken yasal ve operasyonel yol haritası şöyledir:
- 1. Yola Çıkmış e-İrsaliye Asla İptal Edilemez veya Yeniden Düzenlenemez: Fiili sevk tarihi ve saati geçmiş, yola çıkmış bir sevkiyat için sistem üzerinden 'İptal' işlemi yapılamaz; ERP veya portal üzerinden yeni bir e-İrsaliye düzenlenmesi mükerrer belge doğurur ve gerçeğe aykırı sevk kapsamında değerlendirilir. Mal aynı maldır, alıcı ve satıcı aynıdır; sadece taşıma aracı değişmiştir.
- 2. 'Yol Boyu Aktarma Tutanağı' (Yük Devir Tutanağı) Tanzim Edilmelidir: Mevzuat uyarınca fiziki plaka uyuşmazlığını tevsik eden yegane yasal evrak tutanaktır. Olay yerinde arızalanan ilk aracın şoförü ile yükü devralan ikinci aracın şoförü ve varsa taşıyıcı firma yetkilileri arasında ıslak imzalı bir 'Yol Boyu Yük Aktarma Tutanağı' düzenlenmelidir. Bu tutanakta; olay yeri/mevkii, arıza saati, arızanın mahiyeti, ilk aracın plakası ve şoför TCKN'si, yeni aracın çekici/dorse plakaları ve şoför kimlik/iletişim bilgileri ile devredilen e-İrsaliyenin 16 haneli ETTN ve belge numarası açıkça yazılmalıdır.
- 3. Araçta Bulundurulması Zorunlu Evraklar: İkinci aracın kabininde denetim memurlarına ibraz edilmek üzere şu iki belge bir arada taşınmalıdır: (a) İlk araca ait e-İrsaliyenin barkodlu/karekodlu kağıt çıktısı (veya karekodunun dijital görüntüsü), (b) Islak imzalı Yük Aktarma Tutanağının aslı. Ayrıca nakliyeci değişmişse ikinci taşıyıcının düzenlediği Taşıma İrsaliyesi de bu evraklara iliştirilmelidir.
- 4. Maliye ve Polis/Jandarma Yol Kontrolleri: VUK 230 ve 353. maddeleri uyarınca yapılacak yol denetimlerinde, tutanak ile orijinal e-İrsaliye birlikte gösterildiğinde 'belgesiz mal taşıma' veya 'geçersiz irsaliye' gerekçesiyle özel usulsüzlük cezası tatbik edilmez.
Genel çerçevede; ERP sisteminize girip panikle yeni bir e-irsaliye kesmeye çalışmayınız. Şoförlerin olay yerinde düzenleyeceği çift imzalı aktarma tutanağı ve mevcut e-irsaliye çıktısı ile sevkiyatı güvenle tamamlayabilirsiniz.
Yola çıkmış ve GİB sistemine işlenmiş bir e-irsaliyeyi kesinlikle iptal etmeyin veya ikinci bir e-irsaliye kesmeyin; bu durum mükerrer irsaliye cezası doğurur. Yapmanız gereken tek şey, yükün aktarıldığı noktada iki şoför arasında hızlıca bir 'Yol Boyu Yük Aktarma Tutanağı' düzenlemektir. Tutanakta eski ve yeni plaka, aktarma saati, arıza sebebi ve mevcut e-irsaliyenin ETTN numarası belirtilip iki şoför tarafından imzalanmalıdır. Yeni tır şoförü, orijinal e-irsaliyenin çıktısı ile bu tutanağı yanına alarak yoluna devam ettiğinde maliye yol kontrollerinde hiçbir ceza uygulanmaz.