Kestiğimiz e-SMM bedeli müşteri tarafından ödenmedi ve 8 günlük sistem itiraz süresi doldu; tahsilat esası geçerliyken bu makbuzun KDV ve stopajını beyan etmek zorunda mıyız?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Serbest meslek erbaplarının (avukat, mali müşavir, mühendis, mimar, danışman) karşılaştığı en çetrefilli hukuki ve vergisel ihtilaflardan biri, hizmet bedeli tahsil edilmeden düzenlenen elektronik serbest meslek makbuzunun (e-SMM) akıbetidir.
Bu uyuşmazlık, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) arasındaki temel sistem farklılığından kaynaklanır:
- 1. Gelir Vergisi Yönünden (Tahsilat Esası, GVK m.67): GVK'nın 67. maddesi serbest meslek kazancının tespitinde açıkça 'tahsil esası'nı kabul etmiştir. Bedeli nakden veya hesaben tahsil edilmeyen bir hizmet serbest meslek kazancı sayılmaz. Dolayısıyla tahsil edemediğiniz bu tutarı Gelir Vergisi / Geçici Vergi beyannamenizde serbest meslek kazancı olarak hasılata eklemek zorunda değilsiniz. Stopaj (tevkifat) yönünden de karşı taraf ödeme yapmadığından Muhtasar beyannamesinde adınıza kesinti bildiremez.
- 2. KDV Yönünden (Hizmetin İfası Esası, KDVK m.10/a): Ne yazık ki Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yerleşik özelgeleri ve KDVK'nın 10. maddesi uyarınca; hizmetin tamamlanması veya fatura/e-SMM belgesinin düzenlenmesi ile KDV açısından 'vergiyi doğuran olay' gerçekleşmiş sayılır. İdare, bedel tahsil edilmese dahi düzenlenen belgedeki KDV'nin ilgili ay 1 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilip ödenmesini şart koşmaktadır.
- 3. 8 Günlük Süre Geçtikten Sonra e-SMM Nasıl İptal Edilir?: e-SMM'de 8 günlük süre geçtikten sonra entegratör üzerinden tek taraflı silme işlemi yapılamaz. Ancak 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kapsamında Gelir İdaresi'nin kullanıma açtığı 'e-Belge İptal/İtiraz Bildirim Portalı' üzerinden alıcı ve satıcı karşılıklı mutabakat sağlayarak belge iptal talebi oluşturabilir. Karşı taraf portala mali mührü veya e-imzası ile girip bu iptali onaylarsa e-SMM sistemde hükümsüz hale gelir.
- 4. Karşı Taraf İptali Onaylamazsa Hukuki Çözüm: Müşteri işbirliği yapmıyorsa; noter kanalıyla veya KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) üzerinden karşı tarafa 'hizmet bedelinin ödenmemesi ve sözleşmenin feshi nedeniyle e-SMM'nin hükümsüz kılındığına dair' ihtarname çekilmelidir. Ardından VUK düzeltme hükümleri ve 7155 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuk/dava yoluna gidilerek KDV düzeltmesi talep edilmelidir.
Ön muhasebenizde bu tutarı 600 hasılat hesabına değil, tahsilat gerçekleşene kadar 136/336 veya nazım hesaplarda (900'lü hesaplar) izlemeniz vergi müfettişlerine karşı en doğru savunma zeminini hazırlayacaktır.
Gelir vergisi açısından tahsilat esası geçerli olduğundan, paranızı alamadıysanız bu kazancı geçici vergide gelir yazmak zorunda değilsiniz. Ancak KDV mevzuatı belge düzenlendiği anda vergiyi doğuran olayın bittiğini varsayar. 8 günlük süre dolduğu için entegratörden doğrudan iptal edemezsiniz; çözüm için GİB'in e-Belge İptal/İtiraz Portalı'nı kullanmalısınız. Buradan iptal talebi açıp müşterinizin mali mührüyle onaylamasını isteyin. Eğer müşteri onay vermiyorsa, KEP üzerinden derhal bedelin ödenmediğine ve makbuzun iptal edildiğine dair noter tasdikli ihtar çekerek muhasebe kayıtlarınızı bu hukuki belgeye dayandırıp düzeltmelisiniz.
e-SMM gelir vergisi kanunu uyarınca tahsilat esasına bağlıdır. Bedeli fiilen tahsil edilmemiş e-SMM düzenlenmişse ve 8 günlük sistem itiraz süresi dolmuşsa, vergi dairesine 'Hatalı / Tahsilatsız Düzenlenen e-SMM İptal Dilekçesi' verilerek müşteriyle aradaki yazışmalar tevsik edilmeli ve ilgili dönemin KDV beyannamesinde matrah düzeltmesi talep edilmelidir.