Mikro programında e-defter dökerken 'Yevmiye madde numaraları müteselsil değil' hatası alıyorum, aradan fiş silinmiş bunu nasıl tespit ederim?
2 Cevap
Mikro Yazılım ürünlerinde (Mikro Fly, Jump veya Standart Seri) e-Defter hazırlığı sırasında karşılaşılan 'Yevmiye madde numaraları müteselsil değil' (Madde Numarası Boşluğu / Gap Hatası), Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Schematron ve şema kontrollerinde doğrudan defter üretimini engelleyen en yaygın hatalardan biridir.
1. Yasal Dayanak ve Müteselsillik Zorunluluğu:
1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ve e-Defter Teknik Kılavuzları uyarınca; yevmiye defterinde yer alan her bir muhasebe maddesi, takvim yılı başından (veya hesap dönemi başından) itibaren yıl sonuna kadar 1, 2, 3... şeklinde kesintisiz, atlamasız, ardışık ve müteselsil olmak mecburiyetindedir. Ayrıca maddeler tarih sırasına göre artan bir kronoloji izlemelidir. Ay içinde aradan bir yevmiye fişi silindiğinde (örneğin 245 numaralı madde silindiğinde ve 244'ten 246'ya geçildiğinde) bu boşluk şema doğrulamasında anında hata üretir.
2. Mikro'da Atlanan / Silinen Madde Numarasını Tespit Etme Yolları:
- A) Mikro Raporları ile Tespit: Mikro menüsünden Genel Muhasebe > Raporlar > Listeler > Fiş / Madde Sıralama Kontrol Raporu (087100) ekranını açınız. İlgili ayın başlangıç ve bitiş tarihlerini girip raporu çalıştırınız. Rapordaki 'Atlama / Uyuşmazlık' kolonunda hangi numaradan sonra boşluk oluştuğu kırmızı işaretli satırla açıkça belirtilecektir.
- B) SQL Server Sorgusu ile Saniyeler İçinde Tespit: Mikro veritabanında muhasebe hareketleri
MUHASEBE_HAREKETLERItablosunda ve madde numaralarıcha_madde_noalanında saklanır. Eksik veya atlanan madde numarasını bulmak için SQL Server Management Studio (SSMS) üzerinde şu sorguyu çalıştırabilirsiniz:
SELECT (T1.cha_madde_no + 1) AS AtlananMaddeNo FROM MUHASEBE_HAREKETLERI T1 WHERE NOT EXISTS (SELECT 1 FROM MUHASEBE_HAREKETLERI T2 WHERE T2.cha_madde_no = T1.cha_madde_no + 1) AND T1.cha_madde_no < (SELECT MAX(cha_madde_no) FROM MUHASEBE_HAREKETLERI WHERE cha_tarihi BETWEEN '2024-04-01' AND '2024-04-30');
Bu sorgu, aradaki boşlukları (silinen fiş numaralarını) anında listeleyecektir.
3. Defteri Bozmadan Numaraları Müteselsil Hale Getirme Adımları:
- Önceki Ayın Kapanış Madde Numarasını Teyit Edin: Bir önceki aya ait GİB onaylı Yevmiye beratını açarak son yevmiye madde numarasını not ediniz (Örneğin Mart ayı son madde numarası 1520 olsun). Bu durumda Nisan ayının ilk madde numarası kesinlikle 1521 olmalıdır.
- Yevmiye Numaralama Sihirbazını Çalıştırın: Mikro'da Genel Muhasebe > İşlemler > Yevmiye Numaralama (086200) menüsünü açınız.
- Tarih ve Başlangıç Numarasını Girin: Tarih aralığını sadece ilgili ay (Örn: 01.04.2024 - 30.04.2024) olarak seçiniz. 'Başlangıç Yevmiye Madde No' alanına önceki ayın devamı olan numarayı (1521) yazınız.
- Kronolojik Sıralama: 'Fişleri Tarih Sırasına Göre Sırala ve Numaralandır' kutucuğunu işaretleyip F10 ile işlemi tamamlayınız. Sistem silinen fişten kalan boşluğu kapatacak ve tüm maddeleri kronolojik sıraya göre yeniden numaralandıracaktır.
- Taslak XML Dosyalarını Silip Yeniden Üretin: e-Defter hazırlık ekranına dönerek daha önce üretilen hatalı taslak XML dosyalarını siliniz ve 'Defter Oluştur' butonuna basınız. Şema ve Schematron testlerinin yeşil yandığını göreceksiniz.
İkincil Kopya Saklama Kuralları Hatırlatması: Unutmayınız ki e-defter beratları GİB'e gönderildikten sonra ikincil kopya saklama kuralları çerçevesinde defter XML'leri de GİB sistemine aktarılır. Bu sebeple onaylanan dönemlerde asla geriye dönük fiş silinmemeli veya değiştirilmemeli; düzeltmeler daima takip eden açık dönemde ters kayıt (düzeltme fişi) kesilerek yapılmalıdır.
Uğur Bey'in SQL sorgusuna ek olarak çok kritik bir muhasebe uyarısı yapmak isterim: Yevmiye numaralama yaparken başlangıç tarihine kesinlikle geçmiş ayları dahil etmeyiniz! Eğer yanlışlıkla 01.01.2024 tarihinden başlatırsanız, beratı GİB'e verilmiş eski ayların da madde numaraları değişir ve ikincil kopyalarda hash uyuşmazlığı yaşanır. Sadece açık olan ve beratı henüz yüklenmemiş olan ayı seçtiğinizden emin olunuz.