Paraşüt'ten e-irsaliye kestik ama GİB sistemine 1 saat gecikmeli düştü, sevk irsaliyesi karekodu olmadan araç denetime girerse cezası var mı?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Vergi Usul Kanunu 509 Sıra No.lu Genel Tebliği uyarınca, e-İrsaliye uygulamasında temel kural malın fiili sevkinden önce e-İrsaliyenin düzenlenmiş ve Başkanlık (GİB) sistemlerine iletilmek üzere başarılı şekilde imzalanmış olmasıdır.
Denetim esnasında ve sonrasında karşılaşabileceğiniz cezai riskler ve yasal dayanaklar şu şekildedir:
- Yolda Bulundurma Zorunluluğu: Tebliğe göre, e-İrsaliye kapsamındaki malların sevki sırasında araçta e-İrsaliyenin kağıt çıktısının, barkod/karekod içeren örneğinin veya elektronik ortamda (akıllı telefon, tablet vb.) görüntülenebilir onaylı görselinin bulunması zorunludur. Araçta hiçbir belge veya karekod ibraz edilemezse, VUK Madde 353/2 uyarınca 'belge hiç düzenlenmemiş' sayılarak özel usulsüzlük cezası tatbik edilebilir.
- GİB Sistem Gecikmesi ve Entegrasyon Kuyruğu: Paraşüt üzerinde irsaliye onaylandığı anda belgeye benzersiz bir ETTN (UUID), sevk tarihi ve düzenleme saati atanır. Faturanın/irsaliyenin Paraşüt sistemindeki imza ve oluşturulma zaman damgası fiili sevk saatinden önce ise, GİB sunucularındaki 1200/1300 kuyruk gecikmeleri mükellefin kusuru sayılmaz.
- Denetim Anında Karekod Okutulamazsa: Maliye denetim personeli karekodu okuttuğunda GİB sorgu servisindeki gecikme nedeniyle kayıt anlık olarak düşmemiş görünse bile, araç şoförünün Paraşüt'ten alınan karekodlu PDF çıktısını veya dijital görüntüsünü ibraz etmesi esastır.
- Olası Tutanak ve İtiraz Süreci: Memur tarafından tutanak tutulması veya ceza ihbarnamesi düzenlenmesi halinde; Paraşüt ve entegratör üzerinden irsaliyenin yola çıkış saatinden önce sisteme gönderildiğini gösteren tarih/saat damgalı log kayıtları (XML ve iletim logları) dilekçe ekinde vergi dairesine sunulduğunda, düzenlenen özel usulsüzlük cezaları yargıya gitmeden idari aşamada terkin edilmektedir.
Tavsiyemiz, GİB kuyruk onayı gecikse dahi Paraşüt ekranından oluşan önizleme/taslak PDF'in karekodlu çıktısını şoföre fiziki olarak vermeniz veya WhatsApp/e-posta yoluyla cep telefonuna iletmenizdir.
VUK mevzuatı gereği araçta e-İrsaliyenin kağıt çıktısının veya karekodunun dijital ortamda gösterilebiliyor olması zorunludur. Eğer irsaliye araç hareket etmeden önce Paraşüt üzerinden onaylanmışsa ve araçta ETTN numarası ile karekodu içeren PDF çıktısı veya ekran görüntüsü mevcutsa, GİB sunucularındaki 1 saatlik kuyruk gecikmesi nedeniyle doğrudan ceza kesilmez. Denetim memuru sorgulama yapamadığı için tutanak tutsa dahi, entegratör loglarındaki düzenleme saatinin sevk saatinden önce olduğunu ibraz ederek kesilen usulsüzlük cezasını kolaylıkla iptal ettirebilirsiniz. Ancak araçta hiçbir karekod veya belge yoksa VUK 353 uyarınca ceza uygulanır.
Paraşüt veya özel entegratör üzerinden düzenlenen e-irsaliyelerde belge onaylandığı saniyede yasal ETTN numarası ve dinamik karekod oluşur. Belgenin GİB merkez sunucularına iletiminde 1 saatlik kuyruk gecikmesi yaşansa dahi, aracın taşıdığı karekodlu sevk belgesi VUK 509 uyarınca yasal olarak geçerlidir ve yol denetiminde ceza uygulanmaz.