KOBİ Dijital Dönüşüm & ERP Danışmanı
E-Döviz Alım-Satım Belgesi ve E-Kıymetli Maden Belgesi Düzenleme Kuralları
Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliğleri doğrultusunda, döviz büroları (döviz yetkili müesseseleri) ve kuyumcu/sarraf toptancıları döviz ve altın alım satım işlemlerini dijital ortamda e-Döviz ve e-Kıymetli Maden Belgesi olarak düzenlemekle yükümlüdür.
1. Belgede Bulunması Zorunlu Bilgiler
- Döviz bürosunun unvanı, VKN'si ve Hazine faaliyet izin belgesi numarası.
- İşlem yapan müşterinin TCKN, Pasaport No ve Adres bilgileri (MASAK kimlik doğrulama limitlerine göre).
- Alınan/Satılan döviz cinsi, işlem kuru ve komisyon tutarı.
- Belgenin elektronik zaman damgası ve benzersiz ETTN karekodu.
2. Anlık GİB Raporlaması
Düzenlenen belgeler özel entegratör üzerinden gün sonunda otomatik paketlenerek Gelir İdaresi Başkanlığı BTRANS veya e-Belge portalına raporlanır. Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için KOBİ e-İrsaliye Geçiş rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve Hazine ve Maliye Bakanlığı Tebliğleri: Yetkili müesseseler (döviz büroları) ile kıymetli maden aracı kuruluşlarının düzenlemek zorunda olduğu döviz alım-satım ve kıymetli maden alım-satım belgelerinin elektronik ortamda tanzimi zorunludur. Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için E-Dönüşüm Geçiş Limitleri rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
e-Döviz ve e-Kıymetli Maden Belgelerinde BSMV ve Kimlik Doğrulama
e-Döviz Alım Belgesi (DAB) ve e-Döviz Satım Belgesi (DSB) düzenlenirken işlem anındaki TCMB çapraz kurları, alım/satım kur farkı ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) otomatik hesaplanır. MASAK mevzuatı uyarınca belirlenen parasal sınırların üzerindeki döviz ve altın işlemlerinde müşterinin kimlik bilgilerinin (TCKN/Pasaport No) Nüfus ve Vatandaşlık İşleri (NVİ) sistemiyle anlık doğrulanması ve belgenin zaman damgasıyla imzalanması zorunludur.
e-Döviz ve e-Kıymetli Maden Belgesi Standartları
| Belge Türü | Zorunlu Kullanıcılar | Vergisel Yükümlülük | GİB Raporlama Süresi |
|---|---|---|---|
| e-Döviz Alım Belgesi (DAB) | A ve B Grubu Yetkili Müesseseler | BSMV Muafiyeti (%0) | Günlük e-Arşiv Raporu |
| e-Döviz Satım Belgesi (DSB) | Döviz Büroları ve Bankalar | Kambiyo Muamele Vergisi (BSMV) | Ertesi gün 23:59'a kadar |
| e-Kıymetli Maden Alım | Kuyumcular ve Rafineriler | Borsa Payı ve Tevkifat | GİB UBL-TR Standart Rapor |
| e-Kıymetli Maden Satım | Altın/Gümüş Aracı Kuruluşları | İşçilik KDV Ayrıştırması | Günlük Otomatik İletim |
En Sık Karşılaşılan 3 Uygulama Hatası ve Çözüm Yolları Nasıl Uygulanır?
Külçe altın teslimi KDV'den istisnadır ancak üzerindeki işçilik payı genel oranda KDV'ye tabidir; ayrıştırma yapılmazsa vergi ziyaı doğar.
Yabancı uyruklulara yapılan yüksek tutarlı döviz satışında kimliksiz işlem yapmak ağır idari para cezası sebebidir.
Her gün sonu oluşan e-DAB ve e-DSB raporlarının iletilmemesi durumunda her gün için özel usulsüzlük cezası kesilir.
A Grubu Yetkili Müessese, ithalatçı bir firmaya 100.000 USD satışı yapmıştır. İşlem anında e-Döviz Satım Belgesi (e-DSB) düzenlenmiş, alıcı şirketin VKN'si girilmiş, TCMB satış kuru ve BSMV tutarı hesaplanarak imzalanmış; belgenin dijital nüshası şirket yetkilisinin KEP adresine iletilmiştir.
Uygulama ve Denetim Kontrol Listesi (Checklist)
- İşlem yapılan kişinin kimlik veya pasaport bilgilerini fiziki olarak ibraz alıp taratın.
- e-DAB/e-DSB yazılımınızın GİB güncel Schematron testlerinden onaylı olduğunu teyit edin.
- Kıymetli maden faturalarında has altın değeri ile işçilik bedelini ayrı satırlarda faturalandırın.
- Gün sonu kasa kapatma raporu ile GİB'e iletilen e-rapor toplamlarının kuruşu kuruşuna tuttuğunu kontrol edin.
- Döviz işlem belgelerini 10 yıl süreyle dijital kriptografik arşivde saklayın.
M. Karahan
KOBİ Dijital Dönüşüm & ERP Danışmanı
Üretim, toptan ticaret ve hizmet sektöründeki KOBİ'lerin e-İrsaliye, e-Müstahsil ve bulut ön muhasebe entegrasyonlarını yöneten operasyon lideri.