Transit ticarette mal Türkiye'ye hiç girmiyor (Çin'den Almanya'ya), ama faturayı Türkiye'deki KOBİ kesiyor. Bu durumda e-irsaliye düzenleme zorunluluğum var mı?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Transit ticaret işlemlerinde Türkiye'deki mükelleflerin e-İrsaliye düzenleme yükümlülüğü Vergi Usul Kanunu ve GİB teknik kılavuzları çerçevesinde son derece açıktır: Hayır, transit ticarette mal Türkiye gümrük bölgesine hiç girmediği için e-İrsaliye düzenleme zorunluluğunuz kesinlikle yoktur.
Bu kuralın yasal ve operasyonel gerekçeleri şu şekildedir:
- Fiili Mal Hareketi İlkesi: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 230. maddesinin 5. fıkrası ve 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği uyarınca sevk irsaliyesi; Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde veya Türkiye gümrük kapılarından giriş/çıkış yapılarak bir yerden bir yere taşınan malların fiili hareketini tevsik etmek amacıyla düzenlenir. Çin'den yüklenip doğrudan Almanya'ya sevk edilen mallar Türkiye karasularına veya gümrük hattına girmediğinden, Türkiye'de geçerli bir fiziki sevk söz konusu değildir.
- Uluslararası Taşıma Belgeleri: Malın fiili sevkiyatı uluslararası taşıma belgeleri olan konşimento (Bill of Lading, B/L), CMR veya havayolu taşıma senedi (AWB) ile yürütülür ve ispatlanır. Türk Gelir İdaresi'nin denetim yetki alanı sınırları aşan yabancı ülke içi taşımaları kapsamaz.
- Faturanın Tanzimi ve Açıklama: Türkiye'deki şirketinizin Almanya'daki alıcıya keseceği fatura (e-Fatura veya e-Arşiv Fatura) KDV Kanunu'nun 16 ve 6. maddeleri gereğince KDV kapsamı dışındadır (Transit Ticaret). Fatura tipi olarak 'İstisna' seçilmeli, KDV muafiyet sebebi alanına ilgili transit ticaret istisna kodu yazılmalıdır. Ayrıca faturanın not/açıklama kısmına 'İşbu fatura konusu mallar transit ticaret kapsamında yurt dışından temin edilerek doğrudan yurt dışına sevk edilmiş olup, Türkiye gümrük hattına girmediğinden ve yurt içi fiili sevk bulunmadığından sevk irsaliyesi düzenlenmemiştir' şerhinin düşülmesi tavsiye edilir.
- İnceleme ve Tevsik Belgeleri: Olası bir vergi incelemesinde veya KDV iadesi/kurumlar vergisi denetiminde; transit ticaret alış faturası, transit ticaret satış faturası, yurt dışı nakliye faturası ve konşimento kopyaları birbirine raptedilerek muhafaza edilmelidir.
Kısacası; sisteminizde boş yere e-irsaliye açmaya çalışmayınız, faturanıza yukarıdaki şerhi ekleyip taşıma konşimentosunu dosyalayarak süreci mevzuata uygun şekilde tamamlayabilirsiniz.
Transit ticarette kesinlikle e-irsaliye düzenlemenize gerek yoktur. E-İrsaliye sistemi yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki fiili mal hareketlerini ve gümrük antrepolarından yapılan giriş-çıkışları kapsar. Mal Çin'den Almanya'ya doğrudan gittiğinden sevkiyat uluslararası konşimento (B/L) veya CMR ile gerçekleşir. Kestiğiniz e-faturanın açıklama bölümüne 'Transit ticaret kapsamındadır, yurt içi fiili mal sevkiyatı bulunmamaktadır' notunu ekleyip nakliye evraklarını fatura arkasına iliştirmeniz yasal denetimler için fazlasıyla yeterlidir.
Hayır, transit ticarette mallar Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesine hiç girmediği ve yurt içi karayolu/denizyolu taşımacılığına konu olmadığı için VUK 509 Tebliği kapsamında Türk e-irsaliye düzenleme zorunluluğu YOKTUR. Türkiye'deki KOBİ alıcıya sadece 'Transit Ticaret Satış Faturası' (KDV'siz) düzenler; malın fiili sevki ise yabancı menşe ülkedeki uluslararası taşıma belgeleriyle (CMR, Konşimento / Bill of Lading) tevsik edilir.